7. Jazz Crossing Festival

Jazz w pałacach, dworach i… – Zabytki – informacje

Poaugustiański Zespół Klasztorny w Żaganiu – Pomnik Historii

Zabytki należące do Poaugustiańskiego Zespołu Klasztornego w Żaganiu stanowią jedne z najwyśmienitszych obiektów sakralnych w Polsce. W 2011 roku decyzją Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zyskały status Pomnika Historii.

W skład Poaugustiańskiego Zespołu Klasztornego wchodzą:

  • Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny,
  • dawny klasztor Augustianów,
  • spichlerz klasztorny,
  • konwikt.

Kościół pw. Wniebowzięcia NMP

Kościół pod względem historycznym i artystycznym jest jedną z najbardziej wartościowych świątyń na terenie Dolnego Śląska. Opactwo Augustianów w Żaganiu należy do tej samej klasy zabytków – Pomników Historii – co Wawel, Kopalnia Soli w Wieliczce czy zamek w Łańcucie.

W kościele uwagę zwracają stalle z 1695 r., gotycki sarkofag księcia głogowsko-żagańskiego Henryka IV (†1342) oraz XVI-wieczny ołtarz Świętej Trójcy. Zewnętrzna architektura, mimo licznych przebudowań, zachowała charakter gotycki. Ciekawostką jest instalacja w 1770 r. na wieży kościoła pierwszego na Śląsku piorunochronu.

Dawny klasztor Augustianów

Kanonicy regularni przybyli do Żagania w 1284 roku z Nowogrodu Bobrzańskiego. Założenie klasztorne ze wszystkimi pomieszczeniami powstało w XIV stuleciu, a w kolejnych wiekach było wielokrotnie przebudowywane. Po pożarze w 1730 r. klasztor odnowiono w stylu barokowym i powiększono. We wschodnim skrzydle zachowały się partie gotyckie. Klasztor mieścił m.in. kaplicę św. Anny z gotyckimi sklepieniami oraz bibliotekę klasztorną

Dawny zbór ewangelicki w Letnicy

Pierwszy dom modlitwy (niem. Bethaus) powstał w miejscu dzisiejszego zboru z inicjatywy właściciela Letnicy, Hansa Ernsta von Diebitsch. Dnia 5 stycznia 1743 roku uzyskał on od króla Pruskiego Fryderyka II zgodę na budowę świątyni, którą ukończono jeszcze w tym samym roku. Ze względu na zły stan techniczny budynek został zamknięty dla wiernych w 1817 roku.

Dwa lata później wzniesiono od podstaw istniejący do dziś kościół ewangelicki. Prace budowlane zakończono 20 listopada 1819 roku, natomiast uroczysta konsekracja odbyła się 5 grudnia tego samego roku. Koszt budowy wyniósł 1985 talarów. Środki na realizację inwestycji pochodziły z kasy kościelnej, gminy Letnica oraz od właściciela dóbr letnickich i patrona świątyni, Ernsta Friedricha Wilhelma von Knobelsdorff.

Nowy zbór otrzymał formę późnoklasycystyczną. Wzniesiono go na planie prostokąta, bez wyodrębnionego w bryle prezbiterium i wieży. Budowla została wykonana z cegły, otynkowana i przykryta dwuspadowym dachem.

Wnętrze kościoła otaczały z trzech stron jednokondygnacyjne empory wsparte na słupach. Prowadziły do nich schody usytuowane przy wejściach bocznych. Po stronie wschodniej znajdowała się zakrystia, przed którą, od strony nawy, umieszczono okazały ołtarz.

Około 1930 roku od zachodu dobudowano wieżę w stylu neoklasycystycznym. W jej wnętrzu umieszczono dwa dzwony oraz zegar.

Po zakończeniu II wojny światowej świątynia była użytkowana przez wiernych Kościoła rzymskokatolickiego do połowy lat 60. XX wieku. Następnie ówczesne władze odebrały obiekt parafii i przekazały go w użytkowanie Państwowemu Gospodarstwu Rolnemu. Budynek przekształcono w magazyn, co doprowadziło do jego największej degradacji.

W latach 90. XX wieku dawny zbór przejęła Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa. Przez kolejne lata nieużytkowany obiekt stopniowo popadał w ruinę. Obecnie jest własnością Gminy Świdnica.

Ze względu na bardzo dobre warunki akustyczne oraz wyjątkową atmosferę dawna świątynia stała się miejscem interesujących przedsięwzięć kulturalnych, takich jak koncerty, spektakle teatralne czy plenery malarskie. W 2010 roku, dzięki środkom pozyskanym z funduszy Unii Europejskiej, przeprowadzono kompleksowe prace modernizacyjne. Wykonano między innymi nowe pokrycie dachowe oraz remont elewacji. W trakcie prowadzonych robót odkryto oryginalną posadzkę ceramiczną z płytek i cegły, zachowaną w historycznym układzie tworzącym motyw krzyża.

Dawny zbór ewangelicki w Letnicy jest dziś jednym z najcenniejszych przykładów wiejskiej architektury protestanckiej w regionie. Dzięki połączeniu wartości historycznych, architektonicznych i akustycznych pełni funkcję wyjątkowej przestrzeni dla wydarzeń kulturalnych i artystycznych.